در روز پنجشنبه و جمعه ۳ و ۴ مهر ۱۳۵۹، ۵۹ فروند هواپیمای نیروی هوایی ایران مواضع مهم نظامی و برخی تأسیسات نفتی عراق را منهدم کردند. در همین دو روز، ۴۱ فروند از میگ‌های عراقی توسط پدافند هوایی ایران سرنگون شدند.نیروی هوایی عراق به خاطر نگرانی از نابودی بیشتر هواپیماهایش در زمین، ناگزیر شد تعداد زیادی از هواپیماهای خود را به فرودگاه «الولید» نزدیک اردن منتقل کند تا از برد هواپیماهای شکاری نیروی هوایی ایران در امان باشند.  بعدا در فروردین ماه سال 1360 هواپیماهای شناسایی نیروی هوایی ایران، این عملیات را تعقیب نمودند و خلبانان ایرانی توانستند با انجام عملیات سوخت گیری در هوا خود را به پایگاه «الولید» برسانند و در آنجا تعداد زیادی از هواپیماهای عراقی را در زمین منهدم نمایند. این حمله به  نام حمله به H3  در تاریخ نظامی ایران ثبت شده است.(توضیح بیشتر در مطلب با عنوان حمله به H3 شگفت انگیز ترین عملیات هوایی جهان).
 
در ایامی که نیروی زمینی عراق به پیشروی خود در خاک ایران ادامه می‌داد و در فاصله دو ماه از شروع جنگ متجاوز از چهارده هزار کیلومتر مربع خاک ایران را تصرف کرده بود (شهرهای مرزی خرمشهر، سوسنگرد، بستان، مهران، دهلران، قصر شیرین، هویزه، نفت شهر، سومار، موسیان را به اشغال خود در آورد و شهرهای آبادان، اهواز، اندیمشک، دزفول، شوش و گیلان غرب را آماج توپخانه خود قرار می‌داد) نیروی هوایی ایران با برتری خود در آسمان، با پرواز در ارتفاع کم روی واحدهای تانک عراق عموماً با استفاده از جنگنده‌های اف۴ و موشک هدایت شونده هوا به زمین ماوریک با شکار  زره پوشهای عراقی توانست مانع سرعت پیشروی نیروی زمینی عراق که تا فاصله ۱۰ کیلومتری اندیمشک و ۲۰ کیلومتری اهواز رسیده بودند، بشود.
روز افتخار نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در عملیات مروارید :
در  عملیاتی به نام مروارید که در روزهای ابتدایی آذر ماه سال ۱۳۵۹ توسط نیروی دریایی ارتش و  تفنگداران دریایی قهرمان و  با پشتیبانی نیروی هوایی ارتش انجام شد، ۴ فروند ناوچه موشک انداز عراقی کلاس «اوزا» و ۷ فروند شناور دیگر عراقی غرق شدند و 13 فروند هواپیمای جنگنده عراق منهدم شد. و تعدادى از تکاوران دریایى عراق کشته شدند و تعدادى نیز به اسارت درآمدند. دشمن براى جبران این شکست ها در شب هفتم آذر ۱۳۵۹ با اعزام تعدادى شناور جنگى از طریق بندر نظامى «ام القصر» درخور عبدالله، سعى در بازپس گیرى پایانه ها کرد که دراین حرکت، یک فروند از شناورهاى عراقى غرق و ۲ فروند صدمه دیده و بقیه از صحنه عملیات گریخته و به ام القصر بازگشتند. در سپیده دم ۷ آذر ،۱۳۵۹ دشمن با تمام قوا از هوا و دریا با برخوردارى از پشتیبانى لجستیکى و اطلاعاتى کشورهاى منطقه و آواکس ها و ماهواره هاى کشورهاى استکبارى و یارى گرفتن از تأسیسات نظامى ساحلى کشورهاى نزدیک صحنه عملیات، بار دیگر درصدد بازپس گیرى این پایانه ها برآمد. اما در یک مصاف نابرابر ناوچه پیکان به تنهایى توانست تعداد دیگرى از کشتى ها و هواپیماهاى عراقى را از صحنه عملیات خارج کند.سرانجام پس از ساعت ها نبرد بى امان، هنگام ظهر ۷ آذر ۱۳۵۹ در حالى که دلاورمردان آخرین گلوله هاى خود را به سوى دشمن نشانه مى رفتند، ناوچه پیکان مورد اصابت چند موشک قرار گرفت و با پرسنل شجاع خود در شمال خلیج فارس، در دل آب هاى گرم و نیلگون آن جاى گرفت و بدین گونه صفحه زرین دیگرى بر تاریخ نبردهاى دریایى کشور افزوده شد و نتیجه این مصاف، انهدام بزرگترین پایانه هاى صدور نفت منطقه و از کار انداختن بیش از ۵۰ درصد از توان رزمى نیروى دریایى عراق، همراه با از دست دادن چند فروند ناوچه و هواپیما بود. نیروی دریایی عراق پس از این عملیات عملاً فلج و تا پایان جنگ قادر به ایفاء نقشی نبود.در آن زمان، بارگیری و تخلیه کالا برای عراق از طریق بندر ام‌القصر که خارج از اروند رود است، انجام می‌گرفت. صدور نفت عراق از طریق دو سکوی عظیم نفتی به نامهای «البکر» و «الامیه» واقع در مصب اروندرود عملی می‌شد. در روز هفت آذر ۱۳۵۹ در عملیات مروارید این سکوهای نفتی منهدم شدند و عملاً صدور نفت عراق از طریق دریا قطع گردید.
بدین ترتیب، رفت و آمد کشتیهای نفت کش و تجاری برای کشور عراق که از این طریق انجام می‌گرفت و برای عراق در زمان جنگ نقش اساسی و تعیین کننده داشت، ناممکن شد. از آن سو، ۹۰ درصد از صادرات و واردات ایران که از طریق دریا بود با پیروزی نیروی دریایی ایران و سیادت دریایی ایران در خلیج فارس، امکان‌پذیر بود.در ایران روز ۷ آذر به یادبود این عملیات «روز نیروی دریایی» نام گرفته است.
نقش مدیریتی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران (در سلسله عملیات طی 8 سال دفاع مقدس):
هم‌زمان با متوقف شدن پیشروی نیروی زمینی عراق و شکست نیروی دریایی عراق در ۷ آذر ۱۳۵۹ توسط نیروی دریایی ایران که منجر به بسته شدن راه آبی عراق به خلیج فارس شد، نیروی زمینی ارتش ایران با پشتیبانی نیروی هوایی و هلیکوپترهای هوانیروز (هواپیمایی نیروی زمینی ایران) موفق به بازسازی، پیش بینی‌های عملیاتی و طرح‌ریزی‌های لازم شد. بدین ترتیب، یگان‌های پیاده و زرهی از یگان‌های لشکر ۷۷ خراسان، لشکر ۲۱ حمزه مرکز، لشکر ۱۶ قزوین، گروه رزمی زرهی شیراز و تیپ خرم آباد و همدان و... به طور گسترده برای مرحله بیرون راندن نیروهای عراقی، در جبهه جنوب مستقر شدند.
 
در این ایام، واحدهای مختلف نیروی زمینی ارتش  به دلیل از هم پاشیدگی با تأخیر توانستند خود را به جبهه جنوب برسانند. (البته لازم به ذکر است در زمان مقاومت شهر خرمشهر تعدادی از دانشجویان دانشکده افسری به همراه نیروهای مقاومت مردمی حماسه مقاومت خونین شهر را رقم زدند).در هشتم و نهم آبان ۱۳۵۹، ارتش عراق با دو لشکر خود حمله گسترده‌ای را برای تصرف پل نادری بر روی رودخانه کرخه انجام داد، مقاومت یگان‌هایی از لشکر ۲۱ حمزه  و یک گردان تانک از لشکر ۷۷ خراسان مانع از تصرف پل نادری شدند. در صورت تصرف پل نادری توسط عراق، این امر منجر به قطع جاده مهم اندیمشک - اهواز می‌شد و چنانچه خود را به ارتفاعات شمال منطقه می‌رساندند، کلیه ارتباطات جنوب قطع می‌شد و این مقدمه‌ای بود برای سقوط آبادان و اهواز. مقاومت سرسختانه گردان ۴۴ پیاده نیروی زمینی ارتش در پنج کیلومتری آبادان در این مقطع نقش مهمی داشت.یکی از واحدهای نیروی زمینی ارتش ایران در هفته اول حمله عراق به ایران، با اتخاذ تاکتیک عملیاتی ضد حمله در روز هشتم از شروع جنگ توانست ارتش عراق را از خاک ایران بیرون نمایند و قصر شیرین را آزاد و ٨٠ تانک عراقی را منهدم نماید.
 
آزاد سازی خرمشهر و عملیات بیت المقدس :
در عملیات آزادسازی خرمشهر که  به مدیریت فرماندهان ارتش ایران بود و بسیج مردمی و سپاه پاسداران هم برای کمک حضور داشتند ، حدود ۵۵۰۰ کیلومتر مربع از اراضی اشغالی از جمله خرمشهر آزاد شد، ۳۴ هزار نفر از نیروهای ارتش عراق به اسارت درآمدند و ۱۶ هزار نفر کشته شدند. ۵۱۱ دستگاه تانک و نفربر عراقی، ۳۸ فروند هواپیما و ۸۰ قبضه توپ از ارتش عراق منهدم شد.طی عملیات بیت المقدس شهرهای خرمشهر و هویزه و نیز پادگان حمید و جاده اهواز - خرمشهر آزاد شدند. علاوه بر این شهرهای اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از تیررس توپخانه نیروهای عراقی خارج گردیدند. هم چنین ۱۸۰ کیلومتر از خط مرزی تامین شد.با فتح خرمشهر، برتری نظامی ایران بر عراق مورد تایید کارشناسان و تحلیل گران نظامی قرار گرفت.فتح خرمشهر موجب انفعال ارتش عراق شد؛ به گونه‌ای که نظامیان عراقی تا مدت زیادی نتوانستند از لاک دفاعی خارج شوند.عملیات بیت المقدس موجب شد تا کشورهای عرب منطقه به تقویت مالی و نظامی عراق مبادرت ورزند.«کیسینجر»، نظریه‌پرداز سیاست خارجی امریکا، پس از پیروزی ایران در عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر گفت: «اگر عراق جنگ را برده بود، امروز نگرانی و وحشت در خلیج‌فارس نبود و منافع ما در منطقه به آن اندازه که اینک در خطر قرار دارد، دچار مخاطره نبود .قابل ذکر است پس از آزادسازی خرمشهر باز هم دولت عراق حاضر به پذیرش شروط ایران شامل عقب‌نشینی نیروها به مرزهای بین‌المللی، پذیرش عنوان «شروع کننده جنگ» و پرداخت غرامت نبود.
علل قدرت گرفتن  مجدد ارتش عراق:
بخشی از مهم‌ترین عوامل عبارت بودند از:استفاده وسیع عراق از سلاح‌های شیمیایی و سکوت مجامع جهانی در برابر این اقدام عراق؛ بسته‌شدن راهکارهای عملیاتی و نیاز به راهکارهای جدید که فناوری آن در اختیار ایران نبود؛ عدم تمرکز تجهیزات نظامی موجود در کشور در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بعنوان سازمانی که عمل کننده اصلی در جنگ بود.مهم‌تر از همه، ضعف اساسی ایران از نظر تجهیزات نظامی پیشرفته به ویژه پس از سال ۱۳۶۳، به دو علت توازن نسبی میان ایران و عراق، با تحویل ابزارهای پیشرفته به آن کشور، به نفع عراق دگرگون شد: ۱. تحریم همه‌جانبه کشورهای جهان در واگذاری تجهیزات هر چند عمومی نظامی به ایران؛ ۲. کاهش توان اقتصادی کشور برای خرید اقلام نظامی.
البته توان نظامی عراق، امر مبهمی نبود که ایران در ارزیابی‌های نظامی خود از آن غافل شده‌باشد؛ ولی توجه به یک امر مهم ضروری است و آن اینکه هم‌زمان با تحولاتی که با پیروزی‌های ایران در جبهه‌های جنگ حاصل شد ـ و بیشتر از خسارتی که ایران به ارتش عراق وارد کرد ـ نظام جهانی به تجهیز و تقویت عراق پرداخت. به عنوان مثال، پس از آن که آشکار شد عراق توان پیشروی در خاک ایران را ندارد، فرانسه در بهمن‌ ماه ۱۳۵۹ اقدام به فروش هواپیماهای میراژ به عراق کرد. هم‌چنین پس از آن که توان نظامی ایران در طراحی عملیات خیبر مشخص شد، سلاح‌های شیمیایی در حد گسترده به عراق فروخته شد و برای فشار بیشتر بر ایران و تهدید جریان فروش نفت و محدود ساختن منابع ارزی ایران، فرانسه هواپیماهای سوپراتاندارد و موشک‌های اگزوسه را به عراق فروخت. این روند پس از عملیات بدر با فروش میگ ـ ۲۵ از طرف روس‌ها ادامه یافت و پس از عملیات کربلای پنج، سلاح‌های شیمیایی با کیفیت بهتر هم‌چون سیانور به عراق داده‌شد. در سال ۱۳۶۶ نیز با ایجاد تغییراتی در برد موشک‌های اسکاد ـ بی، عراق توانست تهران و شهرهای دورتر را هدف قرار دهد. در حقیقت، تحولات نظامی عراق از توان داخلی آن کشور ناشی نمی‌شد بلکه قدرت‌های بزرگ، اصلی‌ترین عامل در تجهیز و تقویت عراق بودندو این امری نبود که به آسانی قابل پیش‌بینی و مقابله باشد.عراق به عنوان یک کشور توسعه نیافته در آغاز جنگ، فاقد فناوری پیشرفته نظامی بود ولی در طول جنگ، از انواع سلاح‌ها و ادوات نظامی پیشرفته که دارای جدیدترین فناوری‌ها بودند، بهره‌مند شد.همان‌طور که ذکر شد، این سلاح‌ها هم‌زمان با پیروزی نیروهای ایران، در اختیار عراق قرار گرفت.همچنین، امریکا هم‌زمان با تحریم تسلیحاتی ایران، قطعات رایانه‌ای پیشرفته‌ در اختیار عراق قرار دادکه این کشور را قادر می‌ساخت برد موشک‌های اسکاد ـ بی را به ۱۲۰۰ کیلومتر برساند. علاوه بر آن، سایر کشورها نیز در مقاطع مختلف، انواع مهمات، خودرو، تجهیزات مخابراتی و.. را در اختیار عراق قرار دادند. این در حالی بود که چند دفتر وزارتی و شرکت‌های دولتی ایران در کشورهای غربی، به ویژه انگلستان به بهانه خرید سلاح برای ایران بسته شد. از سوی دیگر، امریکا ایران را به طور کامل تحریم اقتصادی کرد و حتی دولت سوئد برای جلوگیری از فروش قایق موتوری با ظرفیت پایین، به جمهوری اسلامی فشار زیادی به شرکت‌های سوئدی و مراکز ایرانی در سوئد وارد آورد.
سلسله عملیات  ارتش جمهوری اسلامی در دفاع مقدس (به همراه توضیح مختصر شرح عملیات):
عملیات ثامن الائمه (ع):حصر آبادان باید شکسته شود .
این فرمان رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینی در آبان ماه سال 1359 بود که به دنبال محاصره آبادان توسط دشمن بعثی و خطر تهدید اهواز و دزفول صادر شد.پس از صدور این فرمان تاریخی ،فرماندهان مطیع و مخلص ارتش و سپاه مصمم شدند تا دستور ابر مرد تاریخ اسلام را اجرا کنند و آبادان را از محاصره دشمن نجات دهند. اجرای این فرمان ،مستلزم طراحی های دقیق و بکارگیری اصول جنگ بود تا امکان عقب راندن دشمن و این پیروزی بزرگ فراهم شود، چرا که ارتش عراق با استقرار چندید تیپ پیاده زرهی، مکانیزه و چندین گردان تانک و نیروی معادل دو لشگر کارآمد در منطقه، محور های وصولی به آبادان را از راه اهواز - آبادان و ماهشهر - آبادان قطع کرده بود و این محاصره تهدید بسیار خطر ناکی برای کشور ما بود زیرا با سقوط آبادان بندر ماهشهر و بندر امام خمینی نیز تهدید می شد.علاوه بر این تلاش دشمن متوجه اهواز و دزفول شده بود و در این صورت حکومت بعث عراق به مهمترین اهداف خود از جمله تسلط کامل بر اروند رود کنترل کرانه قابل ملاحظه ای در خلیج فارس دست می یافت. به هر تقدیر با تلاش بسیار فرماندهان و طراحان نظامی ارتش زمینه های اجرای عملیات بزرگی فراهم شد که به برکت وجود مبارک علی ابن موسی الرضا (ع) و حضور موثر لشگر77 پیاده نیروی زمینی ارتش (لشگر 77 خراسان)،که از دامان پاک آن امام همام منطقه عملیاتی اعزام شده بودند نام این حماسه بزرگ را ثامن الائمه (ع) گذاردند. قررگاه تاکتیکی نیروی زمینی ارتش در منطقه عملیاتی جنوب پس از بر آورد های دقیق ستادی و سازماندهی دقیق نیروها ضمن متمرکز کردن یگانهای لشگر 77 اعم از 3 تیپ پیاده گردانهای تانک توپخانه و مهندسی و تیم های تک نیروی هوانیروز با پشتیبانی نیروی هوایی و همچنین به کارگیری تعدادی از یگانهای تازه تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همراه بابسیجیان جان برکف و عناصری ژاندارمری و یگانهایی از لشگرهای 16 و 92 زرهی نیروی زمینی ارتش مسئولیت اجرای عملیات ثامن الائمه(ع) را به لشگر 77 خراسان واگذار نمود این تصمیم در حالی بود که دشمن با استحکامات بسیار قوی از جمله میادین مین خاکریز ها و ایجاد مواضع پدافندی ،اجرای هر عملیاتی را برای نیروهای عمل کننده با مشکل مواجه می کرد . اما با همت فرماندهان مدبر ارتش اسلام و تجهیز لشگر 77 خراسان ازحیث نیروهای انسانی مخلص و کار آمد و ملزومات رزم برتری قابل ملاحظه ای در منطقه نسبت به نیروهای دشمن پدید آمد و این اولین بارقه های امید در دل سلحشوران ارتش اسلام و سپاه توحید برای نیل به این پیروزی بزرگ ظاهر شد. این عملیات بزرگ و افتخار آفرین که در حقیقت اولین عملیات گسترده نیروهای جان بر کف اسلام بود پس از40 روز تلاش بی وقفه آغاز شد ودر پنجم مهر ماه 1360 رزمندگان اسلام با استعانت از خدای متعال و با رمز ( الله اکبر ) بر دشمن یورش بردند و ضمن شکستن حصر آبادان و آزاد سازی 150 کیلومتر مربع از خاک مقدس میهن اسلامی تلفات و خسارات سنگینی بر متجاوزان وارد آوردند . به دنبال این پیروزی بزرگ لشگر 77 خراسان به نام لشگر 77 پیروز ثامن الائمه (ع) ملقب شد و برگ زرین دیگری بر افتخارات ارتش جمهوری اسلامی ایران افزوده کشت. این پیروزی بزرگ آغازی بود بر پیروزیهای بزرگ و غرور آفرین آینده که با ایمان راسخ و اراده قوی فرماندهان شجاع ورزمندگان جان برکف ارتشی با همراه بسیجیان دلاور و سپاهیان دریادل در طول هشت سال دفاع مقدس برای ملت شریف ایران به ارمغان آورده شد و سر انجام خاک مقدس میهن از لوث وجود متجاوزان پاک گردید.
 
  
عملیات طریق القدس
به راستی کدام زبان می تواند تاثیر شگرف دم مسیحایی آن رهبر بزرگ را در پیروزی های درخشان سربازان کشور امام زمان (عج) بیان کند . او با اتکاء به خدای یگانه و الهام از آیات روح بخش قرآنی ، روحیه ای مضاعف در کالبد رزمندگان ارتش اسلام ایجاد کرد و سربازان جان برکف ایران اسلامی با اعتقاد و ایمان به کلام وحی ، پیروزیهای درخشانی را در تاریخ این سرزمین خدایی به ثبت رساندند که به بیان زیبای امام راحل (ره) فتح الفتوح این پیروزیها عملیات طریق القدس بود . عملیاتی که با تلاش و از خود گذشتگی افسران ، درجه داران و سربازان ارتش جمهوری اسلامی ایران دریادلان پاسدار و بسیج مردمی به ثمر نشست. ضمن گرامی داشت یاد و خاطره شهدای والا مقام آن عملیات جادارد از نقش بر جسته و بارز امیر سپهبد شهید علی صیاد شیرازی در فرماندهی مدبرانه این عملیات و تعیمم روحیه ایمان ، وحدت و انسجام نیروها یاد کنیم و یادش را گرامی بداریم . در پایان اولین سال جنگ تحمیلی، ارتش جمهوری اسلامی ایران که از مشارکت نیروهای بسیج مردمی و سپاه پاسداران نیز بهره میبرد ، موفق گردید پس از یک طرح ریزی دقیق ، با اجرای عملیات پیروزمند ثامن الائمه (ع) در پنجم مهر ماه 1360 بخش عمده ای از قوای نظامی عراق را در شرق کارون در هم شکسته و لشگر 3 زرهی عراق را از گردونه یگانهای عملیاتی دشمن متجاوز خارج نماید و بدین ترتیب رویاهای صدام حسین را برای اشغال آبادان و کنترل آبراه اروند برای همیشه نقش بر آب سازد . نبرد طریق القدس دومین نبرد آفندی بزرگ ارتش جمهوری اسلامی ایران وسپاه پاسداران انقلاب اسلامی از یک سلسله عملیات آفندی پیش بینی شده زنجیره ای و گسترده ( تحت عنوان طرح های زنجیره ای کربلا 1 و 2 و 3 و 4 و...) به شمار می آید که یکی پس از دیگری به منظور آزاد سازی مناطق اشغالی و کاهش توازن رزمی دشمن و در نهایت سرکوب قطعی متجاوز به مرحله اجرا در آمدند .  هدفهایی که فرماندهان ارتش اسلام از طرح ریزی و اجرای عملیات طریق القدس در نظر داشتند عبارت بود از :- قطع پیوستگی و ارتباط جبهه شمالی و جنوبی دشمن در خوزستان.
- صرفه جویی در قوای خودی پس از کسب پیروزی در این نبرد و کاربرد این نیروها در منطقه غرب کرخه.
-کسب تجربه و آمادگی های عملیاتی بیشتر برای اجرای طرح های کربلا 2 و 3 و عملیاتهای دیگر .- انهدام نیروی دشمن و کاهش توان رزمی.
- آزاد سازی بستان و بهره برداری های تبلیغاتی ، روانی ، نظامی و سیاسی.
در این عملیات ، ترکیبی مقدس از رزمندگان شجاع ارتش جمهوری اسلامی ( شامل یگانهای : تیپ 3 ، توپخانه لشگری و واحدهای پشتیبانی لشگر 16 زرهی و یگانهای گروه 33 توپخانه و گردان 107 پیاده از لشگر 77 پیاده زیر امر لشگر 16 زرهی ) با همراهی دلاورمردان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به استعداد 5 تیپ و همچنین نیروی هوایی و هوانیروز ارتش در پشتیبانی از عملیات و بالاخره جهاد سازندگی در پشتیبانی عملیات مهندسی سازماندهی شده و آماده اجرای عملیات گردیدند      .عملیات طریق القدس موقعیت ممتاز و کم نظیری را در سایر جبهه های خوزستان فراهم آورد و    زمینه ساز پیروزی های بزرگ تر ارتش اسلام در جبهه های غرب و جنوب کشور گردید بدون تردید یکی از عوامل موفقیت عملیات طریق القدس ،احداث جاده موقت خاکی در دل رمل های منطقه به طول 9 کیلومتر بوده است که با تلاش ایثارگران جهاد سازندگی استان سمنان در جناح شمالی دشمن احداث شد و با استفاده از آن یگانهای پیاده و سبک سپاه پاسداران انقلاب و گردان 293 تانک چیفتن لشگر 92 زرهی ارتش جمهوری اسلامی ایران و یک گردان توپخانه 105 می توانستند یک روز قبل از عملیات ،خود را به مناطق تجمع مربوطه در جناح عقبه دشمن برسانند و فاصله خود را با اهداف واگذاری به حداقل کاهش دهند.
سرانجام نبرد بزرگ طریق القدس با رمز  یا حسین(ع) در 30 دقیقه بامداد هشتم آذرماه سال 1360 با یورش غافلگیرانه رزمندگان اسلام به مواضع دشمن بعثی در شمال و جنوب کرخه آغاز شد و با عنایت خداوند بزرگ و تلاش و همت رزمندگان جان بر کف، در ساعات اولیه این نبرد بی امان، سنگرها و مواضع دشمن در عمق منطقه عملیات به تصرف نیروهای اسلام در آمد و شهر بستان و دهها روستای بزرگ و کوچک پس از 420 روز از اشغال دشمن متجاوز آزاد و قلب امام و میلیونها انسان آزاده از این پیروزی بزرگ شاد شد. در نتیجه این عملیات پیروزمند، بیش از 600 کیلومتر مربع از خاک مقدس میهن اسلامی در غرب سوسنگرد و شمال و جنوب کرخه آزاد و به آغوش پاک میهن اسلامی بازگشت. این عملیات علاوه بر انهدام سه تیپ پیاده و رزمی دشمن و به غنیمت گرفتن تجهیزات بسیار نظامی ، موقعیت ممتاز و کم نظیری را برای پیروزیهای ارتش توانمند اسلام در سایر جبهه های خوزستان فراهم آورد و موجب قطع کامل ارتباط نیروهای دشمن در شمال و جنوب منطقه نبرد و زمینه ساز پیروزی های بزرگ تر در جببه های غرب و جنوب کشور گردید .
 
عملیات آفندی محرم
عملیات محرم پس از عملیات رمضان ، دومین عملیات آفندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است که در تامین هدفهایی در خاک عراق و در راستای استراتژی جدید جمهوری اسلامی ایران برای دستیابی به اهداف سیاسی نظامی و وادار ساختن رژیم عراق به قبول شرایط ایران برای خاتمه جنگ به اجرا در آمد . این عملیات در شامگاه 10 آبان 1361 با شرکت تیپ84 خرم آباد و تیپ1 لشگر 21 پیاده و یک گردان از تیپ 58 ذوالفقار ارتش با همراهی 6 تیپ از سپاه پاسداران با هدایت قرارگاه قائم (عج) در غرب رودخانه دو یرج ، ارتفاعات حمرین و منطقه زبیدات عراق به اجرا گذاشته شد و به مدت 6 روز با موفقیت ادامه یافت در این عملیات در حدود 350 کیلومتر مربع از خاک میهن اسلامی و 250 کیلومتر مربع از خاک عراق آزاد شد و تلفات و ضایعات بسیاری بر دشمن وارد آمد همچنین نیروهای عراقی به دنبال این عملیات مواضع پدافندی مناسب خود را از دست داده و مجبور به پدافند در زمین های باز می گردند .
 
 
 
عملیات مسلم بن عقیل
عملیات آفندی تیپ 55 هوانیروز همراه با عناصری از لشگر 81 زرهی و یگانهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در منطقه عمومی سومار متعاقباً اجرای عملیات بزرگ بیت المقدس و رمضان و برآورد دشمن مبنی بر هزم رزمندگان برای شکست کامل دشمن و تنبیه متجاوز، نیروهای عراقی در 31 شهریور 1361 بخشهای از مناطق اشغالی عمدتاً غرب کشور را تخلیه و به ارتفاعات و مواضع پدافندی مناسب در حاشیه داخلی نوار مرزی عقب نشینی می کنند و با استفاده از استحکامات و سیستم های متراکم موانع ، امکان و توانایی صرفه جویی قابل ملاحظه ای در نیروهایش در طول خط تماس و سازماندهی پدافندی مطمئن در عمق جبهه را به دست می آورد.
به این ترتیب دشمن یگانهایی در رده تیپ و لشگر را از درگیری های عملیاتی رها ساخته و به صورت احتیاط استراتژیک در مناطق عقب نگهداری و مستقر می نماید تا صرفاً در مواقع بحرانی از آنها استفاده کند . دشمن بویژه با شناختی که از شیوه جنگی و اراده رزمندگان ما در ادامه تلاش برای وصول به اهداف که در جبهه های جنوب دارد . توجه خود را معطوف این جبهه نموده و  ورزیده ترین یگانهای خود را درمناطق عملیاتی جنوب مستقر می نماید .با این توضیح برای وادار ساختن ارتش عراق به انتقال نیرو از جنوب به غرب ، یگانهای از ارتش و سپاه به مقصد جبهه غرب جا به جا می شوند و قرارگاه عملیاتی غرب ماموریت می یابد در پشتیبانی از قرارگاه جنوب با طرح ریزی و اجرای عملیات آفندی نسبتاً گسترده ارتش عراق را به عکس العمل مورد انتظار وا دارد . برای طرح ریزی و هدایت عملیات آفندی دو قرارگاه مشترک ارتش و سپاه با نام قرارگاه نجف و قرارگاه ظفر تشکیل و آماده اجرای یک عملیات در منطقه عمومی سومار می شود که عملیات مسلم ابن عقیل نام می گیرد . این عملیات در 9 مهرماه 1361 به اجرا در می آید که طی آن ضایعات و تلفات سنگینی بر دشمن وارد آمده و حدود 150 کیلومتر مربع از خاک میهن اسلامی از جمله ارتفاعات مهم کهنه ریک گیسکه آزاد می گردد .
 
 
عملیات نصر 2
عملیات آفندی تیپ 40 پیاده سراب در منطقه عمومی میمک
 مجموعه ارتفاعات میمیک از دو ارتفاع شمالی و جنوبی به همین نام تشکیل یافته و به استناد بیانیه 1975 الجزایر خط راس جغرافیایی آن مرز مشترک دو کشور ایران و عراق را تشکیل می دهد .در شرایطی که هنوز استقرار پاسگاههای مرزی هماهنگ با تغییرات مرزی پذیرفته شده در بیانیه مذکور انجام نگرفته و دو پاسگاه مرزی خودی به نام های حلاله و نی خضر در منتهی الیه دامنه های غرب ارتفاعات در آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با تک سراسری ارتش عراق به تصرف کامل دشمن در می آید . ارتفاعات میمیک چون دید و تیر و کنترل عمیق را روی زمینهای اطراف و در داخل خاک عراق خصوصاً روی محور ارتباطی مندلی - زرباتیه - بدر ارائه می دهد . از نظر نظامی بسیار حساس و دارای اهمیت است از طرف دیگر به لحاظ سوابق تاریخی از قدیم الایام یکی از موارد اختلاف بین دو کشور  بوده و لذا تصرف و اشغال آن یکی از اهداف اولیه و مهم تجاوز سراسری ارتش عراق را تشکیل می دهد . قسمت های عمده و نقاط سرکوب ارتفاعات میمیک در عملیات پیروز و موفقیت آمیز رزمندگان اسلام با نام ( عملیات خوارزم ) در 19 دی ماه 1359 باز پس گرفته می شود ولیکن بخشی از منطقه بین ارتفاع میمیک شمالی و جنوبی نام ناف میمیک همچنان در تصرف دشمن باقی می ماند. در دست داشتن این بخش از ارتفاعات میمک سبب می شود که اولاً دشمن دید نسبی روی مواضع نیروهای خودی داشته و بالعکس از دید و کنترل کامل نیروهای خودی روی جاده های نظامی غربی - شرقی منتهی به خط الراس میمک ممانعت به عمل آورد و ثانیاً این منطقه را به عنوان یک مبداءو مبنای اساسی عملیات آتی خود برای تصرف کامل و مجدد میمیک مورد استفاده احتمالی قرار دهد . عملیات نصر 2 پس از اجرای شناسائی های دقیق از موانع احداث شده و مواضع دشمن و به منظور محروم ساختن نیروهای عراقی از اختیار داشتن این مبنای اساسی عملیات احتمالی طرح ریزی و اجرا گردید این عملیات در 13 خرداد 1366 به مدت یک روز به اجرا در آمد و ضمن دستیابی به اهداف مورد نظر و به دست آوردن یک مبداء برای عملیات آینده تلفات و ضایعات بسیاری به دشمن وارد آمد .
 
 
عملیات والفجر 2
پس از موفقیت رزمندگان اسلام در عملیات والفجر 1 که در جبهه های میانی اجرا و ضربات سختی بر نیروهای عراقی وارد شد. در شمال غرب و در مناطق سخت و صعب العبور کوهستانی در حد فاصل بین ارتفاعات قمطیره و تمرچین که مامنی برای اشرار و گروهک های ضد انقلاب داخلی نیز بود مورد توجه قرار گرفت و بر همین اساس منطقه عملیات والفجر 2 انتخاب گردید . در این منطقه پادگان حاج عمران که از اهمیت سوق الجیشی بر خوردار است قرار دارد و از شمال به ارتفاعات چنارستان و کلاشین ، از جنوب به ارتفاعات بسیار مرتفع سکران و کدو ، از شرق به ارتفاعات تمرچین و شهر مرزی پیرانشهر و از غرب به تنگه در بند و شهر چومان مصطفی ( عراق ) محدود می شود .علاوه بر تصرف ارتفاعات مهم این منطقه مسائل مهم دیگر عبارت بودند از:
1- تسلط بر تردد گروهک های ضد انقلاب و کنترل آنها
2- ایجاد تسهیلات و پشتیبانی لازم از اکراد مسلمان و مبارزه عراق
3- فراهم سازی امکان گسترش عملیات نامنظم در خاک عراق
4- حفظ پیرانشهر از هرگونه تهاجم و تجاوز نیروهای عراقی
5- زمینه سازی برای نزدیکی بیشتر به شهر و تاسیسات نفتی کرکوک
نیروهای متجاوز عراق ، سه رده خط پدافندی داشتند که هر رده آن پوشیده از موانع و استحکامات بود . همچنین در اطراف پایگاه سیم خاردار و میادین مین نصب و تعبیه و بر روی ارتفاعات ، نور افکن قرار داده شده بود. نیروهای عمل کننده رزمندگانی از ارتش شامل تیپ2 لشگر 77 پیاده و عناصر دیگر از لشگر های 64 پیاده و 92 زرهی و تیپ 40 به همراهی 2 گردان از سپاه پاسداران و جنگجویان نا منظم و به استعداد 16 گردان و یک گردان مکانیزه بودند که تحت امر قرارگاه حمزه سید الشهدا قرار داشتند . تیز پروازان هوانیروز نیز پشتیبانی عملیات را بر عهده داشتند. در ساعت 1 بامداد روز 29 تیر 1362 عملیات با رمز ( یا الله ) آغاز شد .رزمندگان دلاور اسلام، با صعود به ارتفاعات حساس منطقه و عبور از آنها ضربات سنگینی بر نیروهای عراقی و اشرار ضد انقلاب وارد ساختند و تعداد زیادی از آنها به هلاکت رسانیدند . در این عملیات که مدت 24 روز به طول انجامید ، تعدادی از شهرهای کردنشین ایران از تیررس نیروهای عراق خارج شد و با تصرف ارتفاعات حساس منطقه و پادگان حاج عمران نیروهای ضد انقلاب، سرکوب و رزمندگان ایران اسلامی با تصرف 80 پایگاه دشمن 200 کیلومتر مربع از خاک عراق بر شهر چومان مصطفی نیز مسلط گردید .
 
عملیات آفندی والفجر 4
عملیات آفندی قرارگاه حمزه سید الشهدا (ع)،( قرارگاه مشترک ارتش و سپاه در منطقه شمالغرب ) در منطقه عمومی مریوان و پنجوین. پس از خرداد 1361 در اجرای تدبیر نظامی نیروهای اسلام مبنی بر گشایش جبهه های جدیدی در مناطق عملیاتی غرب و شمالغرب کشور ، یگانهایی از نیروهای ارتش و سپاه از جبهه جنوب به مناطق عملیاتی غرب و شمالغرب انتقال می یابند. قرارگاه های مشترک ارتش و سپاه در این مناطق با اجرای چند عملیات موفقیت آمیز ضمن تصرف بخشی از سرزمینها در حاشیه نوار مرزی و یا داخل خاک عراق از عملیات توسعه و پدافند داخلی در مقابل ضد انقلاب نیز پشتیبانی نموده و حاکمیت جمهوری اسلامی را بر مناطق مورد نظر تامین می کنند . عملیات والفجر4  نیز در همین راستا و به منظور حصول به اهداف نظامی ، تامین ارتفاعات مهم منطقه و قطع ارتباط عناصر ضد انقلاب با منابع پشتیبانی دشمن متجاوز به اجرا در می آید . این عملیات به مدت 32 روز ادامه یافت و آزاد سازی 300 کیلومتر مربع از خاک میهن اسلام و700 کیلومتر مربع از خاک عراق را نیز در پی داشت . در این عملیات تیپ 2 پیاده لشگر 21 حمزه و لشگر 28 پیاده از ارتش و 4 لشگر از سپاه پاسداران شرکت داشتند .
 
 
عملیات خیبر
عراق در سال های سوم و چهارم جنگ ، تاکتیک های جدیدی اتخاذ کرد که طبعا ً نیازمند به کارگیری تاکتیک ها و تدابیر جدید از سوی نیرو های مسلح ایران بود . به همین انگیزه و به منظور بر هم زدن معادله نظامی جنگ به نفع جمهوری اسلامی و به دست گرفتن ابتکار عمل منطقه هور با توجه به تجارب به دست آمده از عملیات رمضان تا والفجر 4 و با در نظر گرفتن توان خودی و دشمن و نیز نقش زمین و تاثیر گذاری آن انتخاب شد .نظر به راکد بودن نسبی آب هور و وسعت بیش از اندازه آن که طبعاً منجر به طولانی شدن عقبه های نیرو های خودی می شد و نیز فقدان زمین مناسب جهت استفاده از آتش در پشتیبانی تک از جمله شرایط و عواملی بود که موجب می شد دشمن تصور عملیات گسترده را از طرف هور نداشته باشد و همین تصور باعث گردید که عراق از جزایر مجنون شمالی و جنوبی و شرقی دجله تنها با چند گردان پدافند نماید. هدف از عملیات خیبر در این منطقه انهدام نیروهای سپاه سوم ، تامین جزایر مجنون شمالی و جنوبی ادامه تک از جزایر و محور طلائیه به سمت نشوه والحاق به نیرو هایی بود که از محور زید به دشمن حمله می کردند و در نظر بود که خشکی شرق دجله از طریق هور تصرف شود تا دشمن نتواند از سمت شمال سپاه سوم را تقویت کند. . نیروی زمینی ارتش ، در محور زید وارد عمل شد و سپاه در منطقه اصلی عملیات خیبر(هور و          طلائیه ) اقدام به تک نمود .طولانی بودن عقبه خودی بر روی آب و فقدان عقبه خشکی و از طرفی نیاز به سرعت عمل ، ضرورت انتقال نیرو در محورهای مهم را ایجاب می کرد . لذا هوانیروز نقشی عمده در پشتیبانی یگان ها داشت همچنین مقرر گردید نیروی هوایی آرایش مناسبی از سلاحهای ضد هوایی بر قرار نماید و در حین عملیات نیزبه صورت پشتیبانی مستقیم وارد عمل شود .عملیات در مرحله اول : از تمامی محورها آغاز شد و پیشروی با سرعت عمل و غافلگیری همراه بود
به نحوی که در روز چهارم عملیات بخشی از نیروها در شهر القرنه حضور یافتند . در محور شمالی نیز رزمندگان اسلام توانستند خود را به رودخانه دجله رسانده رفت و آمد خودروها را برروی جاده بصره- بغداد قطع کنند. طی این مرحله جزایر مجنون شمالی و جنوبی را از پشت دور زده و به سهولت به تصرف در آمد.
در مرحله دوم عملیات : دو تلاش اصلی در محور جزایر و طلائیه به منظور الحاق و سپس پیشروی به سمت نشوه در نظر گرفته شد که صورت نگرفت . در این روند دشمن پس از کشف اهداف عملیات و محور های اصلی پاتک ابتدا تلاش کرد جاده بصره العماره را پاکسازی کند و آنگاه بر روی طلائیه متمرکر شود . با توجه به فشارهای دشمن برای باز پس گیری جزایر مجنون شمالی و جنوبی مرحله سوم عملیات برای خنثی سازی این اقدام دشمن بود . برای دشمن هرگونه جای پا و حضور نیروهای اسلام در هور غیر قابل تحمل بود. از این رو با اجرای آتش شدید و نیروهای پیاده - زرهی، سعی در باز پس گیری جزایر داشت به همین منظور در فشار اولیه خود در طی 72 ساعت به طور مداوم بر روی جزایر آتش می ریخت اما دشمن که با مقاومتی غیر قابل تصور و پیش بینی مواجه شد. دریافت که ادامه تک غیر از به مسلخ بردن نیروهایش ،نتیجه ای دیگر ندارد،لذا از تصرف جزایر منصرف شده مبادرت به تحکیم مواضع کرد . در عملیات خیبر عراق در سطحی وسیع از سلاح شیمیایی استفاده کرده که تا آن زمان سابقه نداشت . در این عملیات در مجموع 1180 کیلومتر از زمین های منطقه آزاد شد و تلفات سنگینی بر نیروهای دشمن وارد آمد .
 
عملیات آفندی بدر
بعد از عملیات خیبر، دشمن متجاوز علاوه بر سازماندهی سپاه های اول، دوم، سوم و چهارم اقدام به تشکیل فرماندهی شرق دجله و رده های مواضع پدافندی در سراسر منطقه جنوب کرد و در مسیر آبراه ها و در داخل نیزارها ، کمین هایی قرار داد تا در صورت هجوم نیروهای ایرانی ، نقش هشدار دهنده و تاخیری داشته باشند و از نزدیکی نیروهای شناسایی به خط ممانعت به عمل آورد . نیروهای عراقی همچنین با نصب دکلهای متعدد و دید کلی بر هور هر گونه تحرک را زیر نظر داشتند . گذشته از آن موانع قابل ملاحظه ای در آبراه ها ایجاد کرده بودند که گذشتن از آنها بسیار سخت و بلکه غیر ممکن می نمود. عملیات بدر با هدف رخنه در مواضع دشمن و تصرف سر پلی در غرب رودخانه دجله و تامین جاده المعاره - بصره طراحی و تحت هدایت قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) به اجرا در آمد با نزدیک شدن زمان آغاز تک وکشیدن عقبه ها به جلو ، انتقال و جابه جایی نیروها و استقرار آنها در مناطق نزدیک به محورهای عملیاتی ، حرکت نیرو ها از نقطه رهایی به سوی هدف های مورد نظر و اعلام آمادگی آنها ، در ساعت 23 روز 19 اسفند ماه 1363 با قرائت رمز عملیات ، نیروهای اسلام شامل لشگرهای 28 ،21 و 77 پیاده و همچنین 55 هوابرد و لشگر 92 زرهی از ارتش به همراه 8 لشگر و 4 تیپ از سپاه پاسداران تهاجم خود را از دو محور شمالی و جنوبی به منظور تصرف و تامین تمامی هور الهویزه و کنترل جاده العماره - بصره در منطقه ای به وسعت بیش از 800 کیلومتر مربع آغاز کردند.
در همان ساعات اولیه این نبرد ، تمامی خطوط و استحکامات دشمن به سرعت در هم کوبیده شد و با پیشروی نیروها در عمق ، اعجاب و شگفتی همگان بر انگیخته شد.رزمندگان اسلام در این عملیات ضمن انهدام 10 تیپ دشمن ، پل خندق و قسمتی از هور الهویزه را آزاد نمودند . دشمن در این عملیات با بکارگیری ناجوانمردانه مواد شیمیائی در سطح وسیع موجب گردید که نیرو های رزمنده ایرانی نتوانند به همه هدفهای طرح ریزی شده دست یابند .
عملیات آفندی والفجر 8
عملیات آفندی والفجر 8 یکی از پیچیده ترین و موفقیت آمیزترین عملیات نظامی در طول جنگ تحمیلی است که طی آن عبور از مانع عمده رودخانه ای همچون اروند رود تامین سر پلی در شبه جزیره فاو پیش بینی و انجام میگیرد .این عملیات از نظر سیاسی دارای بازتاب وسیعی در جهان و منطقه بوده و از نظر نظامی نیز تحسین کارشناسان را در پی داشته است. اجرای عملیات والفجر 8 به منظور حداکثر استفاده از توانائی و امکانات موجود خودی بر این اساس طرح ریزی میشود که با هدایت قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) به طور هماهنگ و همزمان یگانهای نیروی زمینی در منطقه کوشک تا شلمچه و یگانهای سپاه پاسداران با پشتیبانی نیروی هوائی، دریایی، هوانیروز، یگانهای توپخانه و مهندسی ارتش عملیات را در منطقه فاو اجرا نمایند. سازمان رزم ارتش در این عملیات از لشگرهای 21 ، 30 ،77 پیاده و 81 و 92 زرهی و تیپ 55 هوابرد تشکیل می شد که در قالب قرارگاه عملیاتی کربلا به پاتک اقدام نمودند . سپاه پاسداران نیز در قالب 4 قرارگاه متشکل از 12 لشکر ، 2 تیپ  همراه با عناصری از نیروی دریایی ارتش به اجرای عملیات پرداختند و در مدت 7 روز توانستند به نتایج بسیار ارزشمندی دست یابند که از جمله می توان به آزاد سازی 800 کیلومتر مربع و بویژه تصرف شهر فاو ، قطع ارتباط دریایی عراق با آبهای آزاد ، تصرف اسکله های نفتی عراق و انهدام بسیاری از یگانهای ارتش عراق اشاره نمود.
سرنگونی 70 فروند هواپیما . 10 فروند بالگرد دشمن و انهدام 3 ناوچه جنگی و صدها تانک و نفر بر دشمن نیز از مهمترین ضایعات لجستیکی دشمن بوده است .
عملیات آفندی فرماندهی کل قوا
بر اساس تجربه های حاصله از عملیات های قبلی در منطقه ماهشهر -آبادان اجرای یک عملیات در منطقه دارخوین نیز مورد توجه قرار گرفت از ابتدای کار طرح ریزی عملیات بر اساس استفاده از پیاده نظام در یک عملیات شبانه به منظور تصرف خاکریز های یکم و دوم دشمن در جنوب آبادی محمدیه واقع در جنوب دارخوین در نظر گرفته شده بود . عملیات فرماندهی کل قواخمینی روح خدا که یک روز پس از عزل بنی صدر از فرماندهی به مورد اجرا گذاشته شد ، نخستین عملیاتی بود که در آن هماهنگی اصولی و کامل از ابتدای طرح ریزی تا پایان عملیات بین لشگر 77 پیاده خراسان ارتش با یگان سپاه پاسداران عمل کننده در منطقه به وجود آمد و سر آغاز بسیار خوبی برای عملیات ثامن الائمه که سه ماه و نیم بعد در همان منطقه اجرا شد محسوب می شود . نیروهای دشمن در مواضع پدافندی جنوب محمدیه یک گردان مکانیزه تقویت شده با یک گروهان اضافی و یک گروهان تانک بر آورده شده بود گروهان شناسایی صلاح الدین و گردان های تانک یرموک و خالد نیز در جنوب مواضع خط مقدم پدافندی دشمن بعثی گسترش داشتند که می توانستند نیروهایی در خط را تقویت یا به صورت واحد احتیاط آن در اجرای پاتک عمل کنند با توجه به این که در چند ماه گذشته دشمن قدرت تعرض خود را از دست داده بود و با بررسی وضعیت زمین گسترش رودخانه کارون در جناح غرب منطقه و آب گرفتگی در جناح شرقی زمین عملیات ،دشمن قادر به استفاده از قدرت مانوری نیروهای زرهی و مکانیزه خود نبود و حداکثر می توانست به حفظ مواضع پدافندی موجود اکتفا کند بر مبنای بر آورد وضعیت یاد شده طرح عملیاتی لشگر 77 پیاده با هماهنگی سپاه پاسداران دارخوین تهیه شد و در 13 خرداد 1360 جهت تایید مقدمات امر و پیش بینی آمادگی یگان های اجرایی منتشر گردید . بر مبنای این طرح یگان های لشگر 77 پیاده مستقر در منطقه عملیات ماهشهر -آبادان در جناح شرقی و جنوب سر پل دشمن در شرق کارون ماموریت تثبیت دشمن و پدافند از مواضع را به عهده داشتند و نیروهای سپاه پاسداران دار خوین با همکاری گردان 214 زرهی و یک گروهان از گردان 107 ژاندارمری تحت پوشش یگان های توپخانه لشگر 77 ماموریت یافتند به مواضع دشمن متجاوز پاتک کنند.
پس از اجرای ده دقیقه آتش تهیه ،هجوم رزمندگان اسلام در ساعت 4:15 بامداد روز 21 خرداد به مواضع دشمن آغاز شد. اولین عکس العمل دشمن در ساعت 8:25 صبح به ظهور رسید و یک واحد تانک دشمن آماده اجرای پاتک شد با مشاهده پاتک دشمن ضمن اعزام یک دسته دیگر تانک به منطقه هدف به گردان 214 تانک دستور داده شد که با حداکثر توان از هدف تصرف شده دفاع کند .واحدهای پاتک کننده همچنان در طول روز21 خرداد به پیشروی خود ادامه دادند و مواضع دشمن را که در خاکریزهای متناوب تهیه شده بود فتح کردند و افراد دشمن را نابود یا اسیر ساختند و حدود ساعت 11 همان روز نیروها به آخرین حد پیشروی تعیین شده رسیدند و منطقه را از وجود دشمن پاک کردند .دشمن در برابر پاتک دلیرمردان ارتش اسلام از ساعت 12 به بعد شروع به پاتک کرد اما تلاش مذبوحانه اش بر اثر آتش توپخانه و یگان های تانک و مقاومت دلیرانه رزمندگان اسلام خنثی شد .حدود ساعت 12 روز 22 خرداد یعنی 36 ساعت پس از آغاز عملیات در حالیکه رزمندگان ایرانی موفق شده بودند حدود 3 کیلومتر پیشروی کنند و مواضعی را تصرف و نگهداری نمایند وضعیت منطقه حالت عادی و تثبیت شده پیدا کرد و هدف نهایی عملیات فرماندهی کل قوا که عقب راندن نیروهای دشمن به غرب کارون بود حاصل گردید .
 
عملیات آفندی لشگر 77 پیاده در جاده ماهشهر - آبادان
از آغاز سال 1360 به دنبال جابجایی قرارگاه لشگر 77 پیاده از مشهد به ماهشهر مسئولیت هدایت عملیات منطقه از دار خوین در شمال تا فاو  و در جنوب از فرماندهی ( موقت ) اروند به لشگر 77 محول شد و ماموریت آن ایجاد زمینه برای تعرض قاطع جهت شکستن حصر آبادان و آزاد سازی خرمشهر تعیین گردید . اولین تک محدود لشگر 77 در منطقه سر پل در 25 اردیبهشت در منطقه ذوالفقاری و دومین تک محدود در منطقه دارخوین اجرا شد که با موفقیتهایی همراه بود . در31 خردادماه 1360 سومین عملیات موفقیت آمیز لشگر 77 با شرکت تکاوران دریایی و عناصری از سپاه پاسداران اجرا و ضمن عقب راندن دشمن قسمتی از جاده ماهشهر - آبادان از کنترل دشمن آزاد شد و خسارات سنگینی بر نیروهای متجاوز وارد آمد .
 
عملیات بیت المقدس
طرح ریزی عملیات بیت المقدس از دهه دوم فروردین 1361 آغاز و تا اواخر همین ماه تهیه و تکمیل و به یگانهای شرکت کننده ابلاغ گردید پس از پایان عملیات فتح المبین لشگرهای 92 زرهی ،21 پیاده و تیپ های 58 تکاور و 55 هوابرد 37 زرهی و گروه 33 توپخانه ، گروههای زرهی هوانیروز و              لشگرهایی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از غرب دزفول به منطقه اهواز تغییر مکان دادند. همزمان ، اقدامات شناسایی به منظور کسب خبر از آخرین وضعیت نیروهای دشمن آغاز گردید .با خاتمه استقرار یگانها در مناطق تعیین شده ، پیش بینی های مهندسی رزمی ، احداث جاده ها و پلها و برقراری قرارگاه و پاسگاه های فرماندهی مشترک نیروهای ارتش و سپاه ، همه چیز برای آغاز عملیاتی سرنوشت ساز آماده گشت .در ساعت 30 دقیقه بامداد روز جمعه 10 اردیبهشت ماه 1361 با رمز یا علی ابن ابیطالب (ع) عملیات غرور آفرین بیت المقدس با شرکت رزمندگان دلیر ارتش و سپاه و نیروهای مردمی و تیز پروازان هوانیروز و نیروی هوایی ارتش آغاز گردید . چند ساعت قبل از آغاز عملیات و در ساعات پایانی روز 9 ازدیبهشت ماه تعدادی از یگانها یی از گردان های بسیج مردمی از قرارگاه فتح از رودخانه عبور کرده و در ساحل غربی آماده حرکت بودند . دو ساعت قبل از عملیات و در حدود ساعت 10 شب عبور عمده قوای قرارگاه های فتح و نصر از رودخانه خاتمه یافت و این نیروهای با استفاده از تاریکی، با سرعت به سمت غرب به را خود ادامه دادند تا پس از انهدام نیروهای زمینی دشمن ،خود را به جاده اهواز - خرمشهر برسانند نیروهای قرارگاه قدس نیز زیر آتش شدید و مقاومت دشمن از کرخه نور عبور کرده و به خاکریزهای دشمن یورش بردند و در منطقه نورد ، قدس 5  خود را به مواضع توپخانه دشمن در دبسلیمان رساند . نیروهای عراقی در شانه شرقی جاده اهواز -خرمشهر ،خاکریز بلندی را تهیه کرده بودند که در صحنه عملیات علیه خود آنها به کار رفت . یگانهای قرارگاه فتح پس از رسیدن به این خاکریز و درگیر شدن با دشمن مقاومت نیروهای عراقی را در هم شکستند و قبل از آن که آنان بتوانند از این خاکریز به عنوان یک موضع پدافندی سد کننده استفاده کنند،آن را تصرف کرده و از آن برای دفع پاتک های سنگین دشمن بهره برداری کردند همزمان و همپای پیشروی رزمندگان اسلام جهادگران پر تلاش جهاد سازندگی نیز زیر آتش سنگین دشمن ، خاکریز های لازم را برای حفاظت دلاور مردان رزمنده فراهم می نمودند به طوری که در نخستین شب از آغاز عملیات ،خاکریزی به طول 16 کیلومتر در سراسر ضلع جنوبی سر پل متصرفی احداث شد .در اولین مرحله از عملیات بیت المقدس اغلب یگانهابه اهداف از پیش تعیین شده دست یافتند و موفق شدند به سمت غرب پیشروی نمایند . در این مرحله سر پل تامین و یگانها به یکدیگر ملحق شدند. ولی یگانهایی که از شمال به سمت جنوب عمل می نمودند به علت وجود موانع طبیعی مانند رودخانه کرخه و وجود مناطق آب گرفتگی و با تلاقی بودن بعضی از قسمت ها موفق به پیشروی در محورهای واقع در جنوب اهواز و هویزه نشدند اما ضربات شدیدی به لشگر 3 عراق وارد آوردند و از کمک رسانی این لشگر به سایر مناطق جلوگیری کردند. مرحله دوم عملیات در ساعت 22:15 روز 16 اردیبهشت ماه 1361 با رمز یا علی ابن ابیطالب(ع) قرارگاه فتح و نصر به منظور انهدام نیروهای دشمن در مقابل سر پل و رسیدن به خط مرز آغاز شد . نیروهای عراقی در مقابل هجوم سریع و توام با غافلگیری نیروهای خودی مقاومت اندکی از خودشان نشان دادند اما به زودی به حالت فرار مبادرت به عقب نشینی کردند و رزمندگان قرار گاه قدس ضمن تعقیب نیروهای در حال فرار عراقی خاکریزهای اول ودوم آنان را اشغال کردند.با ترمیم بریدگی های جاده اهواز - خرمشهر یگانهایی از قدس 5 و قدس 2 به پیشروی خود ادامه دادند و در ساعت 14 پادگان حمید پس از 9 ماه باز پس گرفته شد و همچنین شهر هویزه که توسط نیروهای دشمن تخریب شده بود آزاد گردید . دشمن از این پس تمام قوای خود را روی دفاع از جبهه شرق بصره و خرمشهر متمرکز کرد وبه همین منظوردو لشگر خود را از منطقه کرخه نور به عقب کشید . در طول خط مرزی کوشک طلائیه با حفر کانال و ایجاد میادین مین و استحکامات صحرایی یک خط پدافندی به وجود آورد . در اجرای سومین مرحله از عملیات بیت المقدس با هدف آزاد سازی خرمشهر لشگرهای 16 و 92 زرهی لشگر21 پیاده و تیپ های 58 تکاور 55 هوابرد 37 زرهی و تیپ23 نیروهای ویژه هوابرد ارتش جمهوری اسلامی ایران و 2 لشگر و 7 تیپ از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب 3 قرارگاه قدس، نصرو فتح سازماندهی شدند. در ساعت 22:45 روز 19 اردیبهشت، قرارگاه نصر برای تامین شلمچه و محاصره خرمشهر تک خود را آغاز کرد و به خطوط دشمن یورش برد . پس از 10 روز از آغاز تلاش برای فتح خرمشهر سر انجام در ساعت 21:30 روز یکم خرداد ماه 1361 و با رمز با محمدبن عبدالله(ص) عملیات اصلی برای آزادی خرمشهر آغاز گردید . قرارگاه فتح در ساعت 3:45 بامداد در روز دوم خرداد به جاده آسفالته خرمشهر - شلمچه رسید و به سوی پل نو شروع به پیشروی کرد و نیروهای عراقی تحت فشار خرد کننده رزمندگان نصر 2 به حوالی نهر خین عقب رانده شدند و ارتباط زمینی نیروهای مستقر در خرمشهر و منطقه شلمچه قطع شد . در ساعت 6:30 قرارگاه فتح خرمشهر را محاصره کرد و با رسیدن پل نو به سوی شط العرب به پیشروی خود ادامه داد و در ساعت 23 بعد ازظهر به رودخانه رسید و نصر 3 نیز جاده دژها را اشغال کرد و فتح به سواحل اروند دست یافت . پس از موفقیت در این مرحله قرارگاه مشترک کربلا به قرارگاه فتح ماموریت داد تا با ورود به خرمشهر این شهر را از لوث وجود نیروهای عراقی پاک نماید و قرارگاه نصر ماموریت یافت تا در سمت باختر و شلمچه ضمن پدافند نسبت به انهدام سر پل دشمن اقدام نمایدو جلوی پیشروی نیروهای دشمن به سمت شرق را سد نماید.در ساعت 3 بامداد روز سوم خرداد ماه با نصب یک دستگاه پل شناور در منطقه مارد رزمندگانی از تیپ 23 نیروهای ویژه هوابرد و تکاوران نیروی دریایی ارتش از کارون عبور کردند و به ساحل شرقی کارون وارد شدند. تعدادی از افراد دشمن با استفاده از قایق و عبور از اروند رود تلاش کردند تا با استفاده از تاریکی شب فرار کنند اما تعدادی از قایق های آنها زیر آتش تکاوران دریایی قرار گرفت و غرق شدند نیروهای عراقی دسته دسته خود را تسلیم می کردند در ساعت 11 صبح روز سوم خرداد ماه سال 1361 و در حالی که درگیری شدید بین رزمندگان نصر2 و فجر 3 در شمال نهر خین با نیروهای دشمن در جریان بود . یگانهای قرارگاه فتح متشکل از رزمندگان ارتش و سپاه وبسیج مردمی از سمت غرب وارد خرمشهر شدند دشمن در منطقه گمرک خرمشهر از خود مقاومت نشان می داد که بسرعت در هم شکسته شد و رزمندگان دلیر اسلام از شمال،غرب، و شرق وارد شدند و سرانجام خرمشهر در ساعت 4 بعد از ظهر روز 4 آبان ماه 1359 پس از 35 روز مقاومت به اشغال دشمن در آمد بود پس از 578 روز اسارت آزاد شد و به آغوش وطن اسلامی بازگشت و پرچم جمهوری اسلامی برفراز گنبد مسجد جامع شهر بر افراشته شد.
دست آوردهای عملیات غرور آفرین و شگفت انگیز بیت المقدس نیز بسیار چشمگیر و از نشانه های رحمت و لطف خداوند بزرگ بر این ملت شهید پرور بود . به طوری که ضایعات و تلفات وارد شده بر نیروهای عراقی در طی این عملیات و تعداد بالای اسرای دشمن شگفتی جهانیان را برانگیخت .
 
 
 
+ نوشته شده در  ۱۴۰۰/۱۰/۲۳ساعت 9:2  توسط ابوالفضل مددی  |